Kısa Özet
Çocuk ‘ölmek istiyorum’ diyorsa ilk üç adım nedir?
Yanında kalın, ‘Şu anda kendine zarar vermeyi düşünüyor musun; bir planın veya ulaşabildiğin bir araç var mı?’ diye doğrudan sorun ve yakın riskte 112’yi arayın. Sır tutma sözü vermeyin; çocuğu azarlamayın, yalnız göndermeyin ve rutin randevuyu beklemeyin.
- Ciddiye alın: Öfke sırasında söylenmiş olsa bile ifadeyi görmezden gelmeyin veya meydan okumayın.
- Doğrudan sorun: Düşünce, plan, hazırlık, zaman ve erişim hakkında sakin, açık sorular sorun.
- Yakın risk: Plan, hazırlık, araç erişimi, girişim veya güvenliği sağlayamama durumunda 112/acil servis.
- Ev güvenliği: İlaç, silah, kesici alet ve diğer tehlikeli araçlara erişimi yetişkin kontrolüne alın.
Şimdi Ne Yapmalı?
Çocuk ölmek istediğini söylediğinde ebeveyn ne yapmalı?
- Konuşmayı durdurmayın; sakin bir sesle çocuğun yanında kalın.
- ‘Bunu söylediğin için teşekkür ederim; güvenliğini birlikte sağlayacağız’ deyin.
- Şu anda düşünce, plan, hazırlık, zaman ve erişilebilir araç olup olmadığını doğrudan sorun.
- Plan, hazırlık, girişim veya yakın tehlike varsa 112’yi arayın ya da acil servise başvurun.
- Güvenliyse ilaç, silah, kesici alet, ip-kablo ve toksik maddelere erişimi yetişkin kontrolüne alın.
- Çocuk ruh sağlığı uzmanına acil değerlendirme için ulaşın; okul ve diğer bakım verenlerle gerekli güvenlik bilgisini paylaşın.
Beklenmeyecek Durumlar
Hangi belirtilerde hemen 112 veya acil servis gerekir?
Türkiye’de tüm acil durumlar için 112 tek numaradır. Çocuk güvenli biçimde taşınamıyorsa ambulans yönlendirmesi istenmelidir.
- Kendini öldürmeye veya ağır biçimde yaralamaya yönelik güncel plan.
- İlaç biriktirme, araç hazırlama, yöntem araştırma veya veda mesajı.
- Yakın zamanda girişim, aşırı doz, tehlikeli madde alma veya açıklanamayan yaralanma.
- Çocuğun kendini güvende tutamayacağını söylemesi ya da yetişkinin güvenliği sağlayamaması.
- Gerçeklikle bağın bozulması, ağır madde etkisi, kontrol edilemeyen ajitasyon veya başkasına zarar planı.
Doğrudan ve Sakin Dil
İntihar düşüncesi çocuğa nasıl sorulur?
| Amaç | Örnek soru | Kaçınılacak yaklaşım |
|---|---|---|
| Düşünce | Şu anda ölmek ya da kendine zarar vermek aklından geçiyor mu? | Böyle bir şey yapmazsın, değil mi? |
| Plan | Bunu nasıl yapacağını düşündün mü? | Yöntem ayrıntısını merakla veya yargıyla sorgulamak |
| Erişim | Düşündüğün şeye şu anda ulaşabiliyor musun? | Erişimi kontrol etmeden yalnız bırakmak |
| Zaman | Bunu bugün ya da yakında yapmayı düşünüyor musun? | Yalnız söz alıp profesyonel değerlendirmeyi ertelemek |
Süreklilik
Krizden sonra güvenlik planı nasıl sürdürülür?
- Yazılı güvenlik planını çocuk ve uzmanla birlikte oluşturun; tek başına ‘söz verme’ yöntemine güvenmeyin.
- Tetikleyici, erken uyarı işareti, baş etme adımı ve aranacak yetişkinleri somutlaştırın.
- Evdeki ilaçları yetişkin dağıtsın; miktar ve erişimi izlesin.
- Okulla yalnız gerekli güvenlik bilgilerini paylaşarak gözetim ve destek planı kurun.
- Uyku, madde kullanımı, zorbalık, depresyon, travma ve aile içi güvenliği değerlendirmeye katın.
- Belirtiler hafiflasa bile önerilen takip randevularını sürdürün.
Konu Kümesi
Bu konuyla birlikte okunabilecek rehberler
Sık Sorulan Sorular
Sık sorulan sorular
Çocuğa intiharı sormak aklına fikir sokar mı?
Hayır. Sakin ve doğrudan sormak riski artırmaz; çocuğun yaşadığını anlatmasına ve güvenliğin değerlendirilmesine alan açar.
Çocuk öfkeyle ‘ölmek istiyorum’ dediyse yine de ciddiye alınmalı mı?
Evet. İfadenin işlevi farklı olabilir; yine de güncel düşünce, plan, erişim ve güvenlik doğrudan değerlendirilmelidir.
Kendine zarar ile intihar girişimi aynı mı?
Her kendine zarar davranışında ölüm niyeti olmayabilir; ancak iki durum birlikte bulunabilir. Niyet varsayılmadan profesyonel risk değerlendirmesi gerekir.
Hangi durumda 112 aranmalı?
Güncel plan veya hazırlık, araca erişim, girişim, ağır yaralanma-madde alımı ya da çocuğu güvende tutamama durumunda 112 aranmalıdır.
Kaynakça