Çocuğum için online destek uygun mu? Ebeveyn danışmanlığıyla ilk yol haritası

Aynı görünen davranışın farklı nedenleri olabilir. Örneğin okul reddi kaygı, zorbalık, öğrenme güçlüğü, uyku sorunu veya aile içi değişimle ilişkili olabilir. Danışmanlık tanı koymadan önce örüntüyü ve doğru değerlendirme yolunu netleştirir.

• Öfke nöbetleri, vurma, bağırma ve yoğun ağlama.
• Ekranı bırakma krizleri, telefon, oyun ve sosyal medya sınırları.
• Söz dinlememe olarak görülen davranışlar ve bağırmadan sınır koyma.
• Uykuya direnç, gece ekran kullanımı ve aile rutinleri.
• Okula gitmek istememe, sınav kaygısı, ödev ve ders çatışmaları.
• Kardeş kıskançlığı, ayrılma kaygısı ve aile içi geçişler.
• Seçici yeme, tuvalet eğitimi ve günlük davranış döngüleri.
• Ebeveynler arasında tutarlılık, suçluluk ve kriz sonrası bağ onarma.

1. 01Başvuru konusu ve çocuğun yaşı kısa biçimde paylaşılır.
2. 02İlk görüşmede gelişim, sağlık, okul, uyku, aile düzeni ve güçlü yanlar konuşulur.
3. 03Davranışın öncesi, yetişkin tepkisi ve sonrasında oluşan döngü birlikte haritalanır.
4. 04Bir veya iki gözlenebilir hedef seçilir; evde uygulanabilecek küçük adımlar planlanır.
5. 05İlerleme yalnız davranışın bitmesiyle değil, sıklık, şiddet, toparlanma ve aile işleviyle izlenir.
6. 06Gerekirse çocukla değerlendirme veya başka uzmanlık alanına yönlendirme yapılır.

Çocuk habersiz biçimde dinlenmemeli, ekrana zorlanmamalı veya yetişkin çatışmasında bilgi kaynağı yapılmamalıdır. Ergenlerde görüşme gizliliği ve ebeveynle hangi bilgilerin paylaşılacağı, güvenlik istisnalarıyla birlikte açıkça konuşulmalıdır.

• Okul öncesi dönemde aile rutini, oyun, uyku, sınır ve yetişkin tepkileri ebeveynle ele alınabilir.
• Okul çağında çocukla doğrudan görüşme; yaş, dikkat, mahremiyet ve hedefe göre ayrıca planlanır.
• Ergenlerde gizlilik, ebeveynle bilgi paylaşımı ve güvenlik istisnaları baştan açıkça konuşulur.
• Gelişimsel değerlendirme, tıbbi inceleme, psikiyatrik değerlendirme veya yüz yüze oyun gözlemi gerektiğinde doğru hizmete yönlendirme yapılır.

Tek bir unvan her ihtiyacı karşılamaz. Belirgin gelişimsel gerileme, ilaç sorusu, ağır belirtiler veya güvenlik riski olduğunda çocuk ve ergen psikiyatrisi ya da ilgili sağlık değerlendirmesi önceliklidir. Konuşma-dil güçlüğü veya işitsel bir kaygıda ise konuşma ve dil terapisi gibi farklı uzmanlıklar gerekebilir.

• Tetikleyici, davranış, yetişkin tepkisi ve toparlanma süresini kısa notlarla izler.
• Aynı anda çok sayıda kural yerine bir öncelikli rutin seçer.
• Sınırı kısa ve tutarlı cümlelerle tekrarlar.
• Kriz sırasında uzun açıklama yerine güvenlik ve eş düzenlemeye odaklanır.
• Sakin zamanda problem çözme ve bağ onarma konuşması yapar.
• Plan işe yaramıyorsa bunu başarısızlık olarak değil, yeni değerlendirme verisi olarak getirir.

Yönlendirme sürecin başarısız olduğu anlamına gelmez; çocuğun ihtiyacına uygun hizmeti seçmenin parçasıdır.

• Gelişimsel beceri kaybı, dil veya hareket alanında belirgin gerileme.
• Ciddi kendine zarar, başkasına zarar veya kontrol edilemeyen şiddet.
• İstismar, ihmal veya çocuğun güvenliğine ilişkin şüphe.
• Bayılma, nöbet, hızlı kilo kaybı, ağır uyku veya başka tıbbi belirtiler.
• İlaç, tanı veya kapsamlı psikiyatrik değerlendirme ihtiyacı.
• Yüz yüze gözlem, gelişimsel veya nöropsikolojik değerlendirme gereksinimi.

Ayrılık, velayet veya yüksek çatışma bulunan ailelerde taraflar, karar yetkisi ve bilgi paylaşım sınırları ayrıca değerlendirilir. Danışmanlık çocuğu yetişkin çatışmasında hakem veya mesaj taşıyıcı konumuna getirmemelidir.