Kısa Özet
EMDR kısaca nasıl uygulanır?
EMDR’de önce değerlendirme, güvenlik ve hazırlık yapılır; ardından belirli bir anı, ona bağlı olumsuz inanç, duygu ve beden duyumu yapılandırılmış biçimde çalışılır. Göz hareketleri, dokunuş veya ses gibi iki yönlü uyarım protokolün yalnız bir parçasıdır; eğitimli ve süpervizyon alan uygulayıcı gerekir.
- Açılım: Eye Movement Desensitization and Reprocessing; Göz Hareketleriyle Duyarsızlaştırma ve Yeniden İşleme.
- Kanıt: Travma sonrası stres belirtileri için rehberlerde önerilen travma odaklı yöntemlerden biridir.
- Hazırlık: Hedef anıya geçmeden önce öykü, risk, duygu düzenleme kapasitesi ve güvenli durdurma planı değerlendirilir.
- Uygulayıcı: Temel ruh sağlığı yetkinliği yanında onaylanabilir EMDR eğitimi, uygulama ve süpervizyon deneyimi aranmalıdır.
Temel Tanım
EMDR terapisi nedir?
EMDR, travmatik veya zorlayıcı anıların bugünkü sıkıntıyla bağlantısını yapılandırılmış aşamalarla ele alan psikoterapi yaklaşımıdır.
Kişi anının ayrıntılarını uzun uzun anlatmak zorunda değildir; ancak terapist hedefi, duyguyu, bedensel tepkiyi, riskleri ve süreçteki değişimi yeterince değerlendirmelidir.
EMDR anıyı silmez. Amaç, anı hatırlandığında bugünkü tehditmiş gibi yoğun tepki verme örüntüsünü azaltmak ve daha uyumlu anlamlarla ilişkilendirmektir.
Sekiz Aşama
EMDR nasıl uygulanır?
| Aşama | Temel amaç | Seans örneği |
|---|---|---|
| 1. Öykü ve planlama | Başvuru, risk, kaynak ve hedefleri anlamak | Hangi anıların hangi sırayla çalışılacağını planlama |
| 2. Hazırlık | Süreç, durdurma işareti ve düzenleme becerileri | Güvenli biçimde şimdiye dönebilme çalışmaları |
| 3. Değerlendirme | Görüntü, inanç, duygu, beden ve sıkıntıyı belirlemek | Hedef anının temel bileşenlerini netleştirme |
| 4. Duyarsızlaştırma | Hedef anıyla çalışırken sıkıntı değişimini izlemek | Kısa iki yönlü uyarım setleri |
| 5. Yerleştirme | Daha uyumlu inancı güçlendirmek | Yeni inancın ne kadar geçerli hissettirdiğini izleme |
| 6. Beden tarama | Kalan bedensel rahatsızlığı fark etmek | Bedendeki gerginlik veya tepkiyi gözlemleme |
| 7. Kapanış | Seansı güvenli biçimde tamamlamak | Düzenleme ve seanslar arası plan |
| 8. Yeniden değerlendirme | Önceki hedefteki değişimi kontrol etmek | Sıkıntı, inanç ve yeni çağrışımları gözden geçirme |
Uygunluk
EMDR kimlere ve hangi durumlarda uygulanır?
EMDR için en güçlü rehber desteği travma sonrası stres belirtilerindedir; diğer sorunlarda kullanım kararı kanıt, formülasyon ve uygulayıcı yetkinliğiyle değerlendirilmelidir.
Bir tanı veya yaşantı bulunması EMDR’nin otomatik olarak ilk seçenek olduğu anlamına gelmez. Kişinin tercihi, güvenliği, eşlik eden sorunlar, mevcut istikrarı ve alternatif kanıta dayalı yöntemler birlikte konuşulmalıdır.
- Travmatik olay sonrası zorlayıcı anılar, kaçınma ve tetikte olma.
- Kaza, afet, şiddet veya kayıp sonrası travma belirtileri.
- Geçmiş deneyimle bağlantılı yoğun korku veya utanç örüntüleri.
- Travma odaklı çalışmanın uygun görüldüğü bazı kaygı ve fobi örüntüleri.
- Çocuk ve ergenlerde yaşa, gelişime ve aile bağlamına uyarlanmış uygulamalar.
Güvenli Uygulama
EMDR sırasında zorlanma veya yan etki olur mu?
Danışan süreci durdurabilmeli, ne olduğunu anlayabilmeli ve seans dışında ne yapacağını bilmelidir. “Bir seansta travmayı silme” veya kesin sonuç vaadi güvenilir bir beklenti değildir.
- Seans sırasında anıya bağlı sıkıntı geçici olarak artabilir.
- Seans sonrasında yeni anı, rüya, duygu veya beden tepkileri fark edilebilir.
- Kişi kendini aşırı uyarılmış, yorgun veya dalgın hissedebilir.
- Yetersiz hazırlık, hızlı hedef seçimi veya güvenli kapanış olmaması zorlanmayı artırabilir.
- Dissosiyatif belirtiler, kendine zarar riski, aktif madde kullanımı ve ciddi istikrarsızlık ayrıca değerlendirilmelidir.
Yetkinlik Kontrolü
EMDR terapisti seçerken ne sorulmalı?
- Temel ruh sağlığı mesleki unvanını ve çalışma yetkisini sorun.
- EMDR eğitiminin kurumu, düzeyi, uygulama ve süpervizyon kapsamını öğrenin.
- Sizin başvuru alanınız ve yaş grubunuzdaki deneyimini sorun.
- Travmaya geçmeden önce hazırlık ve risk değerlendirmesini nasıl yaptığını öğrenin.
- Seansı durdurma, zorlanma, kriz ve yönlendirme planını konuşun.
- İlerlemeyi nasıl değerlendireceğini ve alternatif yöntemleri açıklamasını isteyin.
Mitler
EMDR hipnoz mudur, anıları siler mi?
EMDR hipnoz değildir ve anıyı silmez. Kişi seans boyunca uyanık, farkında ve süreci durdurabilir durumdadır.
İki yönlü uyarım tek başına EMDR değildir; değerlendirme, hazırlık, hedef seçimi, işleme, kapanış ve yeniden değerlendirme bütünün parçalarıdır.
Seans sayısı sabit değildir. NICE, PTSD için tipik bir aralık belirtse de çoklu travma, eşlik eden sorunlar ve kişinin ihtiyacında daha uzun süreç gerekebileceğini vurgular.
Konu Kümesi
Bu konuyla birlikte okunabilecek rehberler
Sık Sorulan Sorular
Sık sorulan sorular
EMDR neyin kısaltmasıdır?
Eye Movement Desensitization and Reprocessing; Türkçede Göz Hareketleriyle Duyarsızlaştırma ve Yeniden İşleme olarak kullanılır.
EMDR kaç seans sürer?
Sabit değildir. Hedef anı sayısı, travmanın niteliği, eşlik eden sorunlar, hazırlık ve ilerlemeye göre değişir.
EMDR sırasında her şeyi anlatmak gerekir mi?
Her ayrıntıyı sözle anlatmak zorunlu olmayabilir; ancak güvenli ve doğru çalışma için terapistin hedefi ve riskleri yeterince değerlendirmesi gerekir.
Online EMDR yapılır mı?
Uygunluk; güvenlik, mahremiyet, teknoloji, kriz planı ve uygulayıcı deneyimiyle değerlendirilir. Her kişi veya durum için uygun olmayabilir.
EMDR herkese uygulanır mı?
Hayır. Kişinin güvenliği, tercihleri, istikrarı, eşlik eden durumları ve alternatif yöntemler değerlendirilmelidir.
Kaynakça