Kısa Özet
Çocuk istismar anlattığında ilk olarak ne yapılmalı?
Sakin kalın, ‘Sana inanıyorum; bunu anlatman doğruydu; senin suçun değil’ deyin. Yönlendirici ve ayrıntılı sorular sormayın, çocuğu şüpheli kişiyle yüzleştirmeyin. Yakın tehlikede 112’yi; ihmal, istismar ve şiddet bildirimi için ALO 183’ü kullanın.
- Tek belirti: Tek başına kanıt değildir; örüntü, anlatım, değişim ve güvenlik birlikte ele alınır.
- Dinleme: Açık uçlu, az soru; çocuğun kendi kelimeleri; suçlamayan ve inanan yaklaşım.
- Kaçının: Tekrar sorgulama, sır sözü, şüpheliyle yüzleştirme ve çocuğu anlatmaya zorlama.
- Resmî yollar: Yakın tehlike 112; ihmal-istismar-şiddet bildirimi ALO 183 ve Çocuklar Güvende.
Tek Başına Tanı Değil
Çocukta ihmal veya istismar şüphesi hangi işaretlerle gündeme gelebilir?
Bu işaretler başka nedenlerle de görülebilir. Şüpheyi yalnız internet listesinden doğrulamaya çalışmak yerine güvenliği sağlamak ve yetkili birimlerden değerlendirme istemek gerekir.
- Belirli kişi veya yere karşı açıklanamayan yoğun korku ve kaçınma.
- Ani uyku, yemek, okul, tuvalet veya davranış değişikliği.
- Yaşa uygun olmayan cinsel bilgi ya da zorlayıcı cinsel davranış örüntüsü.
- Açıklamayla uyuşmayan veya tekrarlayan yaralanmalar.
- Aşırı irkilme, donma, içe kapanma, öfke veya gelişimsel gerileme.
- Temel bakım, beslenme, sağlık, gözetim veya güvenli barınmanın sürekli karşılanmaması.
- Çocuğun doğrudan ya da dolaylı biçimde zarar gördüğünü anlatması.
Travmayı Büyütmeden
Çocuk istismar anlattığında nasıl dinlenmeli?
- Sakin kalın ve konuşabileceği güvenli bir alan oluşturun.
- ‘Sana inanıyorum’, ‘Bunu anlatman doğruydu’, ‘Senin suçun değil’ gibi kısa cümleler kullanın.
- ‘Sonra ne oldu?’ gibi az ve açık uçlu sorular dışında ayrıntılı sorgu yapmayın.
- Yapamayacağınız gizlilik sözü vermeyin; güvenliği için yardım alacağınızı açıklayın.
- Çocuğun kullandığı sözcükleri ve zamanı kendi yorumunuzu eklemeden not edin.
- Şüpheli kişiyle yüzleştirmeyin; resmî birimlerin yönlendirmesini izleyin.
Türkiye’de Resmî Yollar
İhmal veya istismar şüphesi nereye bildirilir?
Acil olmayan psikolojik görüşme resmî çocuk koruma bildiriminin yerine geçmez. Bildirimi geciktirecek biçimde kanıt toplama veya çocuğu tekrar tekrar konuşturma yoluna gidilmemelidir.
| Durum | Başvuru | Amaç |
|---|---|---|
| Yakın veya devam eden tehlike | 112 Acil Çağrı | Sağlık, güvenlik ve ilgili ekiplerin acil koordinasyonu |
| İhmal, istismar veya şiddet bildirimi | ALO 183 | Bildirimin değerlendirilmesi ve ilgili il ekipleri/kollukla koordinasyon |
| Dijital risk, ihmal, istismar, şiddet veya zorbalık bildirimi | Çocuklar Güvende | Bakanlık uzmanları veya ALO 183’e yönlenen bildirim |
| Cinsel istismar şüphesi | 112/resmî sağlık-kolluk yönlendirmesi | Gerektiğinde çocuk dostu adli ve sağlık değerlendirmesi/ÇİM koordinasyonu |
İyileşme ve Süreklilik
Çocuk bildirim ve değerlendirme sonrasında nasıl desteklenir?
- Günlük bakım veren ve yaşam düzenini mümkün olduğunca öngörülebilir tutun.
- Çocuğun anlatımını aile içinde yaymayın; mahremiyetini koruyun.
- Duygusunu ve beden sınırlarını kabul edin; temas için izin sorun.
- Okulla yalnız gerekli güvenlik ve işlev bilgilerini paylaşın.
- Travma alanında yetkin çocuk ruh sağlığı uzmanından değerlendirme alın.
- Devam eden hukukî ve sosyal hizmet sürecini çocuğa yaşına uygun, kısa bilgiyle açıklayın.
Konu Kümesi
Bu konuyla birlikte okunabilecek rehberler
Sık Sorulan Sorular
Sık sorulan sorular
Çocuk istismarı belirtileri kesin kanıt mıdır?
Hayır. Tek bir belirti kesin kanıt değildir; ancak çocuğun anlatımı, açıklanamayan değişiklik ve güvenlik kaygısı ciddiye alınmalı ve uzman/resmî değerlendirme istenmelidir.
Çocuğa ayrıntılı soru sorulmalı mı?
Hayır. Yönlendirici ve tekrar eden sorgular anlatımı etkileyebilir ve çocuğu zorlayabilir. Güvenlik için gereken az, açık uçlu soruyla yetinilmelidir.
İstismar şüphesinde şüpheli kişiyle konuşulmalı mı?
Çocuğun güvenliğini riske atabilecek yüzleştirmeden kaçınılmalı; 112, ALO 183 ve ilgili resmî birimlerin yönlendirmesi izlenmelidir.
ALO 183 hangi durumlarda aranır?
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ALO 183 hattı çocuklara yönelik ihmal, istismar ve şiddet bildirimlerini alır; aciliyete göre ilgili il ekipleri ve kollukla koordinasyon sağlar.
Kaynakça