Kısa Özet
Tepkisel bağlanma bozukluğu kısaca nedir?
Tepkisel bağlanma bozukluğu; ağır ihmal, bakım verenlerin sık değişmesi veya çocuğun seçici bağ kurmasını engelleyen bakım koşulları sonrasında, stres anında bakım verenden çok az rahatlık arama ve kabul etme örüntüsüyle değerlendirilen klinik bir durumdur.
- Tanı değildir: Her bağlanma sorunu, ayrılık tepkisi, öfke veya yakınlık ihtiyacı bu bozukluk anlamına gelmez.
- Öykü: Erken bakımın sürekliliği, ihmal, kurum bakımı ve bakım veren değişiklikleri değerlendirilir.
- Ayırıcı tanı: Otizm, gelişimsel güçlük, travma, depresyon ve ayrılık kaygısından ayrılmalıdır.
- Güvenlik: Tehlikeli 'yeniden doğum' veya zorlayıcı bağlanma uygulamalarından kaçınılmalıdır.
Klinik Örüntü
Tepkisel bağlanma bozukluğu belirtileri nelerdir?
Bu belirtilerin biri tek başına tanı koydurmaz. Çocuğun yaşına ve gelişim düzeyine göre seçici bağ kurabilecek kapasitede olması ve bakım öyküsünün ayrıntılı incelenmesi gerekir.
- Stres veya korku anında bakım verenden çok az rahatlık arama.
- Bakım veren rahatlatmaya çalıştığında buna çok sınırlı karşılık verme.
- Sosyal ve duygusal olarak geri çekilmiş görünme.
- Bakım verenle olağan etkileşimlerde açıklanması güç korku, üzüntü veya sinirlilik.
- Gelişim dönemine göre beklenen seçici bağ davranışının oluşmaması.
- Öyküde ağır ihmal, çok sayıda bakım veren değişikliği veya seçici bağ kurmayı engelleyen bakım koşulları.
Ayırıcı Değerlendirme
Tepkisel bağlanma bozukluğu; otizm ve ayrılık kaygısından nasıl ayrılır?
Otizmde sosyal iletişim örüntüsü ve sınırlı-tekrarlayıcı davranışlar gelişimin genelinde değerlendirilir. Tepkisel bağlanma bozukluğunda erken bakım yoksunluğu ve bakım verene yönelme örüntüsü merkezîdir.
Ayrılık kaygısı yaşayan çocuk bakım verene yoğun biçimde yapışabilir ve ondan rahatlık arar. Tepkisel bağlanma bozukluğunda ise rahatlık arama ve kabul etme belirgin biçimde sınırlıdır.
Yabancılara aşırı yakın davranma farklı bir klinik durum olan sınırsız toplumsal katılım bozukluğuyla ilişkili olabilir; iki durum birbirine karıştırılmamalıdır.
Uzmanlık Kapısı
Bağlanma bozukluğu nasıl değerlendirilir?
- Çocuğun bakım verenlerle gerçek etkileşimi farklı durumlarda gözlenir.
- Erken bakım, ihmal, kurum bakımı ve bakım veren değişikliklerinin öyküsü alınır.
- Gelişim, dil, otizm, travma, depresyon ve sağlık sorunları değerlendirilir.
- Koruyucu aile, evlat edinme veya kurum bakımındaki güncel güvenlik ve süreklilik incelenir.
- Tanıdan önce çocuk ve bakım veren için kapsamlı çocuk ruh sağlığı değerlendirmesi yapılır.
- Plan, çocuğun güvenli ve sürekli bakım ilişkisini destekleyecek biçimde aileyle birlikte oluşturulur.
Güvenli İlişki
Tepkisel bağlanma bozukluğunda nasıl destek olunur?
- Bakım veren sürekliliğini ve günlük rutini mümkün olduğunca koruyun.
- Çocuğun işaretlerine duyarlı, öngörülebilir ve korkutmayan yanıt verin.
- Çocuğu zorla sarılmaya, göz teması kurmaya veya geçmişi anlatmaya zorlamayın.
- Aile-bakım veren sürecini tedavi planının parçası yapın.
- Travma ve gelişim konusunda yetkin ekipten destek alın.
- Zorlayıcı tutma, 'yeniden doğum' veya cezalandırıcı bağlanma tekniklerinden uzak durun.
Konu Kümesi
Bu konuyla birlikte okunabilecek rehberler
Sık Sorulan Sorular
Sık sorulan sorular
Tepkisel bağlanma bozukluğu nedir?
Ağır bakım yoksunluğu öyküsüyle ilişkili, bakım verenden rahatlık arama ve kabul etmenin belirgin sınırlı olduğu klinik durumdur.
Reaktif ve tepkisel bağlanma bozukluğu aynı mı?
Evet. Türkçede iki kullanım da aynı İngilizce tanı adını karşılamak için kullanılır.
Her bağlanma sorunu bu bozukluk mudur?
Hayır. Popüler bağlanma stilleri, ayrılık kaygısı ve ilişki çatışmaları bu tanıyla aynı değildir.
Tepkisel bağlanma bozukluğu otizm midir?
Hayır. Belirtiler bazı yönlerden karışabilir; gelişim ve erken bakım öyküsüyle kapsamlı ayrım gerekir.
Kaynakça